De magie van Santa Teresa

Rio de Janeiro is vooral bekend van mooie stranden als Copacabana en Ipanema, het carnaval en een immens groot christus beeld dat uitkijkt over Rio. Een zona bonita die minder vaak de aandacht trekt, is de 19e-eeuwse wijk Santa Teresa. Deze hooggelegen bohemian wijk is een bezoekje zeker waard.

Villa’s en herenhuizen

Als Brazilië in de 19e eeuw zijn koffie boom beleeft, vinden de rijke cariocas (zoals de inwoners van Rio worden genoemd) het tijd om op een heuvel landinwaarts hun villa’s en herenhuizen te bouwen. De wijk wordt omgedoopt tot Santa Teresa, vernoemd naar een klooster dat daar in 1750 werd gesticht. De nieuwe bewoners scheppen er een schilderachtig ‘dorp’, verheven boven de rest van de stad. Het rijke leven in de wijk is echter maar van korte duur. Nog geen eeuw later ‘ontvlucht’ de elite de wijk alweer. Santa Teresa is inmiddels omsingeld door een netwerk van zich snel uitbreidende favelas. Sloppenwijken waar de armoede welig tiert en de elite wijk raakt verstrikt in een web van criminaliteit.

Kunstenaars fleuren wijk op

Wanneer je loopt over de kronkelende, steile met kinderhoofdjes bedekte straatjes en trappen, merk je dat de grandeur van weleer nog steeds voelbaar is. Daar doet het feit dat verschillende villa’s niet meer worden bewoond en behoorlijk in verval zijn geraakt, niets aan af. Andere huizen uit de 19e eeuw zijn omgetoverd tot hotels, restaurants, cafés en ateliers.
In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw nemen kunstenaars hun intrek in de bairo Sindsdien leeft Santa Teresa weer op, en daalt de criminaliteit. Santa Teresa ademt een artistieke sfeer en wordt wel eens het Montmartre van Rio genoemd. Je ziet de invloed van het kunstenaars gilde onder meer terug in de graffiti op de muren.

Spectaculaire maar gevaarlijke tramrit

Ik bezocht de wijk Santa Teresa in juli 2011 en overnachtte er in een wat vochtig hotel dat was gevestigd in een oud herenhuis. Santa Teresa werd destijds nog met de beneden stad verbonden door een pittoresk trammetje dat hoog over een voormalig aquaduct, en zigzaggend heuvelopwaarts de wijk in tufte. Een spectaculaire, maar zo bleek niet veel later, gevaarlijke rit. Slechts een maand later, op 27 augustus, ontspoorde deze tram, waarbij verschillende doden en gewonden waren te betreuren. De tramservice werd direct na dit ongeval stopgezet. Inmiddels is een klein deel van het oorspronkelijke traject weer in gebruik genomen.

Rondreizen door Brazilië? Klik hier